Ogólnopolskie Spotkania Astronomiczne (OSA)

Wenus nadal dominuje, Mars również wysoko na niebie

Na zachodnim niebie wciąż dominuje Wenus – to najjaśniejsza „gwiazda”, która jako pierwsza pojawia się na zachodnim niebie. Mars także jest wciąż wysoko na niebie, w konstelacji Lwa.

Wieczorami coraz wyżej wspina się Saturn

Wieczorami na południowym niebie dominuje Saturn. Znajduje się obecnie w konstelacji w okolicach jej najjaśniejszej gwiazdy  – Spiki. Jego pierścienie pochylone są już o około 13 stopni, jednak pełną szerokość osiągną dopiero w 2018 roku.

6 maja – maksimum Eta Akwaryd

Niestety księżyc jest bliski Pełni więc jego śiwatło utrudni obserwację meteorów. Można się spodziewać około 25 zjawisk w ciągu godziny. Eta Akwarydy to pozostałości erupcji komety Halleya, gdy ta  około 4000 lat temu zbliżyła się do Słońca.

5/6 maja – najjaśniejsza i największa Pełnia od stu lat

O pierwszej nad ranem 6-ego maja Księżyc w pełni znajdzie się w odległości 356 954 km od środka Ziemi – to największe zbliżenie pełnego Księżyca od stycznia 1912 roku – i dlatego jego rozmiary kątowe będą na niebie największe od tamtego roku. Orbita Księżyca jest nieco eliptyczna a jego odległość od Ziemi może zmieniać się o około 12% – ilustracja pokazuje różnicę wielkości obserwowanej tarczy gdy widzimy Księżyc w perygeum (najbliżej Ziemi) i apogeum (najdalej). Nie należy mylić tego zjawiska z tzw Iluzją Księżycową – pozornie większą tarczą , gdy naszego naturalnego satelitę obserwujemy blisko horyzontu. Mimo to 12% różnicy średnicy przekłada się na aż 30% większą powierzchnię niż wtedy, gdy Pełnia wypada przy apogeum.

22 maja – Chiny, Japonia i USA – obrączkowe zaćmienie Słońca

Choć zaćmienie nie będzie widoczne z Polski, trzymajcie kciuki za dwie ekipy – pierwsza zamierza prowadzić obserwacje z Parku Narodowego Bryce Canyon w USA (prowadzona przez Tomka Czarneckiego – teleskopy.net), druga z Japonii prowadzona przez Jurka Arsobę. Wyprawy są częścią programu wypraw eclipses.eu i tam, miejmy nadzieję, uda się publikować raporty z postępów.

22 maja – dwa bardzo cienkie półksiężyce – Wenus i bliski nowiu Księżyc

Jeżeli masz dobry zachodni horyzont i dopisze pogoda możesz spróbować ustrzelić dwa wąskie sierpy – Wenus i Księżyca.

źródło Jodrell Bank Centre for Astrophysic

Wenus odwiedza siedem sióstr.

Co osiem lat Wenus zagląda w okolice Plejad. W tym roku – 3 kwietnia – przejdzie poniżej i na lewo od gromady zbliżając się na odległość pół stopnia do Alcyone. W 2028 roku zaś przejdzie przez samo centrum Plejad.

Młody Księżyc i planety

24 kwietnia tuż po zachodzie Słońca można spróbować dojrzeć Wenus o jasności -4,6 ponad wąskim sierpem  mającego trzy dni Księżyca – ciekawe będzie porównanie faz obu ciał niebieskich. Natomiast 30 kwietnia po zachodzie Słońca Księżyc znajdzie się blisko Marsa (który z kolei będzie wówczas niedaleko gwiazdy Regulus w Lwie).

Saturn w opozycji

Opozycja planety to czas najlepszych obserwacji – 15 kwietnia właśnie w tym położeniu znajdzie się Saturn. Będzie wówczas widoczny wysoko na południowym niebie. A dzięki stosunkowo szerokiemu pochyleniu pierścieni (widocznych pod kątem około 14°) będzie jaśniejszy niż przez kilka kolejnych lat (choć maksymalne pochylenie osiągną dopiero w 2018 roku).

Lyridy

W noc z 22 na 23 kwietnia, dzień po nowiu, wypada maksimum roju meteorów Lyrid z radiantem w Lutni. Choć rój ten zazwyczaj nie jest zbyt aktywny, produkując w maksimum do 15 zjawisk na godzinę, co jakiś czas Ziemia trafia na gęstsze obszary asa pyłu pozostawionego przez kometę Thatcher i – tak jak miało to miejsce w 1982 aktywność wzrasta nawet do 90 zjawisk w ciągu godziny.

Marzec 2012 to wyjątkowy miesiąc ze względu na taniec planet na niebie. Jego początek znaczy opozycja Marsa (3 marca, choć najbliżej Ziemi będzie 5 marca), co oznacza, że ten okres jest najlepszą okazją do obserwacji Czerwonej Planety. Opozycje Marsa zdarzają się co 2 lata i 2 miesiące, jednak eliptyczny kształt orbit planet i wynikające z tego zmiany położenia względem Ziemi w trakcie kolejnych opozycji powoduje, że miewamy do czynienia z opozycjami oraz – rzadziej Wielkimi Opozycjami, w czasie których ma on średnicę kątową prawie dwukrotnie większą niż w trakcie typowych opozycji. Wielkie opozycje zdarzają się, gdy Mars znajduje się najdalej os Słońca. Ostatnia Wielka Opozycja miała miejsce 27 sierpnia 2003 roku, kiedy odległość między naszymi planetami wyniosła 56 mln kilometrów, a średnica kątowa Marsa wynosiła nieco ponad 25 sekund łuku. Było to największe zbliżenie od roku 57 617 p.n.e. Następna aż taka okazja zdarzy się dopiero za 284 lata (choć w trakcie Wielkiej Opozycji w 2018 roku Mars osiągnie średnicę kątową 24,3 sekundy łuku). W trakcie tegorocznej opozycji Mars ma średnicę kątową nieco poniżej 14 sekund łuku. Jednak Mars znajduje się dość wysoko na niebie, a to oznacza mniej powietrza zmniejszającego rozdzielczość obrazu. Dzięki temu możemy, korzystając ze średniej wielkości teleskopów (130mm i większych) dostrzec czapę polarną wokół północnego bieguna, jak również  największe struktury topograficzne takie jak Syrtis Major.

Początek miesiąca to także czas koniunkcji Jowisza, Wenus, Merkurego i Urana – planety te znajdą się stosunkowo blisko siebie na zachodniej części nieba. Dwie pierwsze dostrzeżemy z łatwością, bowiem są najjaśniejszymi „gwiazdami” na niebie. Natomiast nisko nad horyzontem, tuż po zachodzie Słońca, można próbować odszukać Merkurego korzystając z lornetki. Jeżeli już ci się to uda, spójrz na lewo od Merkurego – w odległości 2 stopni kątowych (cztery średnice Księżyca) możesz dostrzec świecącego z jasnością +5,9 mag Urana.

Pod koniec miesiąca Saturn zajmuje centralne miejsce na niebie – aby dostrzec jego największy księżyc – Tytana – nie potrzebujesz dużego teleskopu. Ale poszukiwanie mniejszych księżyców wymaga newtona o średnicy 200mm lub 150mm refraktora. Warto obserwacje takie prowadzić w okolicach 24 bowiem Księżyc będzie tuż po nowiu i jego światło nie przeszkodzi w obserwacjach. Następnego dnia warto spróbować zaczaić się na zachodnim horyzoncie by złapać bardzo młody Księżyc z widocznym tuż obok niego Jowiszem oraz nieco wyżej – Wenus.

Warto pamiętać że ta pora roku to okres, kiedy wysoko na niebie znajdują się konstelacje Lwa i Panny. A to oznacza najlepszy czas do polowania na ogromną gromadę galaktyk Panny – Virgo Cluster, leżącą wokół granicy pomiędzy tymi konstelacjami.