Ogólnopolskie Spotkania Astronomiczne (OSA)

Zakończyły się kolejne, szóste już, Ogólnopolskie Spotkania Astronomiczne – spotkanie miłośników astronomii i astronomów pod ciemnym niebem Izerskiego Parku Ciemnego Nieba. Pogoda – dopisała. Co prawda w noc poprzedzającą OSA grzmiało, lało i generalnie było źle – ale już pierwsza noc Spotkań pokazała dlaczego spotykamy się w tym miejscu od pięciu lat. Rozstawione w dolinie Izerki teleskopy pokazywały niebo początkującym miłośnikom, a zaawansowani mogli wymieniać się doświadczeniami, zaglądać w inne teleskopy oraz rejestrować fotograficznie to, co tylko niebo z rozpiętą od horyzontu po horyzont Drogą Mleczną może pokazać. Pierwszej nocy trochę momentami przeszkadzała wilgoć, która zapewne została jeszcze po burzy, ale drugiej nocy nawet po niej nie został ślad.

Dwa szczególne obiekty wyróżniły się wśród obserwowanych w ramach VI OSA 2011: kometa C/2009 P1 (Garradd), w szczególności jej koniunkcja z gromadą Messier 71 oraz supernowa PTF11kly w Galaktyce M101. Poza nimi wizualnie i fotograficznie obserwowane był dziesiątki obiektów Messiera i NGC, planety – Jowisz, Uran i Neptun a nad ranem kurczący się ku nowiowi wąski sierp Księżyca. W ciągu dnia można było również obserwować Słońce przez trzy teleskopy słoneczne (Coronado PST i Lunt CaK). Choć na samej tarczy nie działo się zbyt dużo, to krawędź prezentowała całą gamę rozbudowanych protuberancji.

W ciągu dnia astronomowie Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Wrocławskiego prezentowali wykłady – w tym roku w szczególności ukazujące dorobek ostatnich kilkunastu lat łowców egzoplanet. W sobotę zaś odbył się Polsko-Czeski Piknik Astronomiczny – niestety tu pogoda zawiodła, więc zamiast obserwować wspólnie niebo goście OSA i Pikniku szczelnie zapełnili salę wykładową by skorzystać z Planu B – czyli kolejnych trzech wykładów.

Wypady nad Izerę w krótkich przerwach pomiędzy zajęciami były również okazją to zrobienia niezwykłych zdjęć wezbranej rzeki wypływającej z torfowisk chronionych po obu stronach granicy.

25.08.2011

• 14:00 – otwarcie OSA’2011
  • 16:00 Wykład inaugarycjny: „O malarzach nieba”, dr T. Mrozek
    Współczesna astrofotografia, dzięki technice cyfrowej, coraz bardziej przypomina malowanie obrazów. Obrazy nieba powstają w wyniku składania wielu klatek wykonanych z róznymi parametrami ekspozycji i z użyciem wielu filtrów. Umiejętność operowania barwą (filtrami), parametrami ekspozycji (światłem) sprawia, że niektórzy tworzą prawdziwe arcydzieła. Na wykładzie spróbuję przybliżyć niektórych twórców najpiękniejszych fotografii nieba jakie powstały w ostatnich czasach i ich dzieła.
• 17:00 – 18:00 obiado/kolacja
• 18:00 – 04:00 – wieczorna sesja obserwacyjna

26.08.2011

• 09:00 – 10:00 śniadanie
• Sesja wykładowa
  • 12:00 „Księżyce Kordylewskiego”, dr T.Mrozek
    Wydaje się, że w najbliższym otoczeniu Ziemi nie ma już niczego do odkrycia jednak ograniczone zagadnienie trzech ciał, które jest jednym z większych osiągnięć mechaniki nieba, wskazuje, że na orbicie ziemskiej są punkty wokół których mogą krążyć stabilnie obiekty o niewielkich rozmiarach. Takie obiekty zostały odkryte pół wieku temu przez Kazimierza Kordylewskiego. Mają postać skupisk pyłu i są obiektami niezwykle trudnymi do zaobserwowania. Postaram się przybliżyć historię odkrycia pyłowych księżyców Ziemi i podpowiedzieć jak można je zobaczyć.
  • 13:30 „Błyski gamma w atmosferze Ziemi”, dr T.Mrozek
    Błyski gamma zostały odkryte przypadkowo w roku 1967. Wciąż są zjawiskami niezwykłymi i tajemniczymi. Zbudowano szereg satelitów, które miały je badać. Jeden z takich instrumentów, znów przypadkowo, zarejestrował wybuch promieniowania gamma, który pochodził z atmosfery ziemskiej. Ta obserwacja i setki następnych pozwoliły uchylić rąbka tajemnicy ziemskich błysków gamma. Nie mają one nic wspólnego ze źrodłami atrofizycznymi ale są równie tajemnicze i niezwykłe.
  • 15:00 „O różnorodności powierzchni planetarnych w Układzie Słonecznym”, dr S. Kołomański
    Wszystkie obiekty w Układzie Słonecznym z wyjątkiem Słońca i planet olbrzymów posiadają stałe powierzchnie. Wygląd powierzchni jest efektem działania procesów zachodzących wewnątrz ciała, w jego atmosferze i otaczającej go przestrzeni międzyplanetarnej. Różnorodność powierzchni w samym Układzie Słonecznym jest ogromna i odzwierciedla bogactwo fizyczne układów planetarnych.
• 16:00 – 17:00 obiado/kolacja
• Sesja wykładowa
  • 18:00 „Zderzenie Ziemi z planetoidą, dr T.Mrozek
    Lubimy się bać, czuć zagrożenie. Wciąż szukamy niebezpieczeństw, które na nas czyhają – Obcy, dziura ozonowa, margaryna, efekt cieplarniany, tsunami itd. Ostatnio modne stało się czekanie na katastrofę, która przyjdzie z kosmosu. Czy dojdzie do takowej? Oczywiście. Prędzej lub później. Układ Słoneczny jest pełen śladów zderzeń między obiektami. Na wykładzie opowiem o tym jak przebiega zderzenie i gdzie można znaleźć ślady. Podpowiem jak można, za pomocą prostego doświadczenia, oszacować energię zderzenia. Przedstawię także w jaki sposób próbujemy przewidzieć następną katastrofę.
• 20:00 – 04:00 – wieczorna sesja obserwacyjna

27.08.2011 – Polsko Czeski Piknik Astronomiczny

• 09:00 – 10:00 śniadanie
• Sesja wykładowa
  • 12:00 „Atmosfery planet pozasłonecznych”, dr E. Niemczura
    Dzięki sondom Kepler i CoRoT znamy coraz więcej planet poza Układem Słonecznym. Współczesne techniki obserwacyjne umożliwiają badanie atmosfer tylko niektórych nowopoznanych planet. Obserwacje spektroskopowe atmosfer odległych planet pozwalają analizować ich temperatury i skład chemiczny. Na ich podstawie można ustalić, czy warunki na danej planecie sprzyjają powstaniu życia takiego, jakie znamy.
  • 14:00 „Planety Keplera”, dr E. Niemczura”
    „Kepler” jest teleskopem kosmicznym agencji NASA, którego głównym celem jest poszukiwanie planet pozasłonecznych. Został umieszczony na orbicie wokółsłonecznej 7 marca 2009 roku. Do dnia dzisiejszego obserwacje „Keplera” umożliwiły odkrycie ponad 1200 kandydatek na planety, z czego 16 zostało potwierdzonych dodatkowymi obserwacjami. W trakcie wykładu przedstawione zostaną najciekawsze odkrycia „Keplera”.
• 16:00 – 17:00 obiado/kolacja
• 18:00 – … Polsko Czeski Piknik Astronomiczny
• 21:00 – 23:00 Ognisko
• 20:00 – 04:00 – wspólne obserwacje astronomiczne z miłośnikami astronomii z Czech

28.08.2011

• 09:00 – 10:00 śniadanie
• Sesja wykładowa
  • 12:00 „Ewolucja Słońca a Ziema”, dr S. Kołomański
    Słońce rządzi wszystkim, jak mówi łcińska sentencja. I jest w tym fizyczna prawda. Ziemia od swego początku pozostaje pod wpływem Słońca, i tak będzie przez następne miliardy lat. Ewolucja Słońca kształtuje środowisko Ziemi w najdłuższych skalach czasowych. Niezauważalnie powoli dla człowieka zmieniające się Słońce zadecyduje o ostatecznym losie Ziemi.
• 15:00 – zakończenie OSA’2011

W trakcie spotkań możliwe było prowadzanie obserwacji Słońca w paśmie wodoru i wapnia wykorzystując teleskopy Coronado P.S.T. oraz Lunt Solar Systems CaK jak również w paśmie białym przez filtry mylarowe. Słońce, choć generalnie nadal nie powala liczbą czy rozmiarami plam pokazało jednak kilka większych protuberancji i sporo mniejszych, jak również dwie całkiem pokaŸne grupy plam na północnej półkuli i jedną niewielką na południowej. Ponadto obserwacje były prowadzone przez Copernicus Alfa-S GoTo, Synta Sky-Watcher SK1206EQ3-2, 200 i 300 mm dobsony, Celestrona CPC 9,25″ i kilka innych. Kilka osób wykonywało astrofotografie zarówno na poziomie podstawowym jak i zaawansowanym, dzięki czemu można było podejrzeć warsztat specjalistów. Same Spotkania tradycyjnie zaczęły się z poślizgiem, który większej liczbie uczestników umożliwił uczestnictwo w wykładzie inauguracyjnym.

16.09.2010

• 14:00 – otwarcie OSA’2010
  • 15:00 – Wykład inaugarycjny: dr S. Kołomański „Jak zmierzyć ciemność” (pdf, 3,1MB)
    Zanieczyszczenie światłem jest poważnym problemem dla astronomii obserwacyjnej. Sztuczne światło rozproszone w atmosferze utrudnia, a czasem wręcz uniemożliwia profesjonalne i amatorskie obserwacje nieba. Wybór odpowiedniego miejsca do prodziania obserwacji ma więc duże znaczenie dla komfortu ich prowadzenia i jakości otrzymanych wyników. Na wykładzie przedstawionych zostanie kilka metod oceny jasności nocnego nieba. Metody te z powodzeniem mogą być i są stosowane przez astonomów-amatorów.
• 17:00 – 18:00 obiado/kolacja
• 18:00 – 04:00 – wieczorna sesja obserwacyjna

17.09.2010

• 09:00 – 10:00 śniadanie
• Sesja wykładowa
  • 12:00 – dr T. Mrozek: „Ewolucja gwiazd oczami wielkich obserwatoriów NASA” (pdf, 4.0MB) W ostatnich dwudziestu latach na orbicie okołoziemskiej umieszczone zostały trzy wielkie obserwatoria NASA. Są to teleskopy Hubble, Spitzer i Chandra prowadzące obserwacje w promieniowaniu podczerwonym, widzialnym, ultrafioletowym i rentgenowskim. Pozwalają dokładnie przyjrzeć się gwiazdom na różnych etapach ich ewolucji . Dwugodzinna opowieść o teorii ewolucji gwiazd będzie w całości oparta na obserwacjach uzyskanych przez te teleskopy.
  • 14:00 – dr T. Mrozek „Słońce się zacięło?”(pdf, 2,9MB)
    W tym roku Słońce powinno zbliżać się do maksimum swojej aktywności. Jednak obserwacje wskazują, że obserwowane od kilkuset lat cykliczne zmiany aktywności uległy poważnemu zaburzeniu. Poprzednie wygaśnięcie aktywności obserwowane w XVII wieku miało poważne konsekwencje dla ziemskiego klimatu. A jak będzie teraz?
    Czas na dyskusję
  • 18:00 obiado/kolacja
  • 20:00 – 04:00 – wieczorna sesja obserwacyjna
            

  18.09.2010

  • 09:00 – 10:00 śniadanie
  • 11:00 – Uroczysta inauguracja ścieżki dydaktycznej „Model układu Słonecznego”
  • 12:00 Ognisko
  • 13:00 – wędrówka ścieżką do Chatki Górzystów
  • 16:00 Astronomiczny Dzień w Izerskim Parku Ciemnego Nieba. Impreza odbędzie się na górnej stacji kolei gondolowej (góra Stóg Izerski) w |wieradowie Zdrój. W programie ciekawe wykłady astronomiczne oraz teleskopowe obserwacje Słońca i nocnego nieba
  • 20:00 – 21:00 obiado/kolacja
  • 20:00 – 04:00 – wieczorna sesja obserwacyjna
          

  19.09.2010

  • 09:00 – 10:00 śniadanie
  • Sesja wykładowa
    • 10:00- dr S. Kołomański „Jak daleko sięgnąć wzrokiem” (pdf, 3,1MB)
      Czesto się mówi, że Galaktyka Andromedy to najdalszy obiekt widoczny nieuzbrojonym okiem. Rzeczywiscie odległość do niej jest imponująca, gołym okiem widzimy obiekt oddalony o 2.5 mln lat świetlnych. Czy możemy jednak sięgnąć bez teleskopu wzokiem dalej? Przyjrzymy się dokładniej naszmu niebu w poszukiwaniu najdalszych obiektów dostępnych dla naszych nieuzbrojonych w optykę oczu.

    Czas na dyskusję.

  • 11:30 – dr E. Niemczura „Ciemne strony Wszechświata” (pdf, 6.1 MB)
    W trakcie wykładu przedyskutowane zostaną następujące zagadnienia:
    1. Dlaczego postulowane jest istnienie ciemnej materii i ciemnej energii?
    2. Czym może być ciemna materia i ciemna energia?
    3. Jak obserwować ciemną materię i ciemną energię?
    4. Czy ich istnienie jest rzeczywiście niezbędne?

    Czas na dyskusję.

  • 13:00 – G. Żakowicz „Krótki wykład o historii optyki – od pierwszej soczewki do pierwszej lunety”
    Skąd się wzięła soczewka? Co ma wspólnego ziarnko piasku z lunetą, czyli krótka historia szkła i optyki geometrycznej, aż do czasów konstrukcji pierwszej lunety.
    Czas na dyskusję
• 16:00 – zakończenie OSA’2010